Op 1 juli 2026 is de Wet versterking regie volkshuisvesting in werking getreden. In de media lees je sindsdien dat het plaatsen van een woning voor familie in de achtertuin "vergunningvrij" wordt. Dat klopt — maar niet vanaf vandaag, en dat onderscheid is belangrijk. Wie nu een mantelzorgwoning overweegt, verdient het eerlijke verhaal. Dat vertellen we hier.
Wat regelt de wet die op 1 juli is ingegaan?
De Wet versterking regie volkshuisvesting geeft Rijk, provincies en gemeenten meer sturingsmogelijkheden op de woningbouwopgave. De wet is op 23 juni 2026 door de Eerste Kamer aangenomen en per 1 juli 2026 in werking getreden. Voor gemeenten betekent dit onder meer dat woningbouw steviger verankerd wordt in het volkshuisvestingsbeleid.
Voor particulieren is vooral één onderdeel interessant: de aangekondigde verruiming van vergunningvrij bouwen voor zogeheten familiewoningen — kleine woningen op eigen erf voor bijvoorbeeld ouders of een volwassen kind.
De nuance die vaak wordt overgeslagen
Hier gaat het in veel berichtgeving mis. De verruiming voor familiewoningen staat niet in de wet zelf, maar in een onderliggend Besluit (een algemene maatregel van bestuur). Dat Besluit doorloopt zijn eigen traject en treedt naar verwachting op 1 januari 2027 in werking.
Concreet betekent dit: op dit moment gelden nog de bestaande regels. Wie in de zomer of het najaar van 2026 een familiewoning wil plaatsen, heeft in de meeste gevallen nog gewoon een omgevingsvergunning nodig — tenzij de woning kwalificeert onder de bestaande vergunningvrije mogelijkheden.
Wat kan er vandaag al wél vergunningvrij?
Voor mantelzorgwoningen bestaat al langer een vergunningvrije route. Als er sprake is van een mantelzorgrelatie — iemand die zorg nodig heeft en iemand die die zorg verleent — mag onder voorwaarden een mantelzorgwoning in het achtererfgebied geplaatst worden zonder omgevingsvergunning voor het bouwen. De voorwaarden luisteren nauw: onder meer de omvang van het bijgebouw, de ligging op het erf en de eis dat de bewoning stopt zodra de mantelzorgsituatie eindigt.
Onze Silva Embrace is precies voor deze situatie ontworpen: een volwaardige, comfortabele woning die binnen 15 weken van bestelling tot bewoning gaat en op schroefpalen staat — zonder graafwerk, en omkeerbaar als de situatie verandert. In Everdingen staat de eerste bewoonde Embrace, geplaatst volgens exact deze route.
Wat verandert er per 1 januari 2027?
Als het Besluit volgens planning in werking treedt, wordt het plaatsen van een familiewoning op eigen erf in meer situaties vergunningvrij — óók zonder formele mantelzorgindicatie. Dat verlaagt de drempel aanzienlijk voor gezinnen die generaties dichter bij elkaar willen laten wonen.
Twee kanttekeningen daarbij. Ten eerste: de exacte voorwaarden liggen pas vast als het Besluit definitief is; details kunnen nog wijzigen. Ten tweede: vergunningvrij bouwen betekent niet regelvrij bouwen. Eisen aan constructie, brandveiligheid en gezondheid uit het Besluit bouwwerken leefomgeving blijven onverkort gelden. Een woning moet dus aantoonbaar deugen — vergunning of niet.
Ons advies: begin nu met oriënteren
Een woning die in januari 2027 bewoond moet worden, begint niet in januari 2027. Met een bouwtijd van 15 weken en de gebruikelijke voorbereidingstijd is het najaar van 2026 hét moment om te oriënteren, te configureren en de erfsituatie te laten beoordelen. Wie een mantelzorgsituatie heeft, kan bovendien vaak nu al vergunningvrij terecht.
Wil je weten wat er op jouw erf mogelijk is — nu of per 2027? Plan een vrijblijvend adviesgesprek, dan kijken we mee naar jouw situatie.
